Grenzen aangeven in de zorg

In de zorg werken is niet altijd makkelijk. Het werk kan zowel emotioneel als fysiek belastend zijn. Dus grenzen aangeven in de zorg is van groot belang om je werkplezier te blijven behouden. Maar hoe doe je dat?

Waarom grenzen aangeven nodig is in de zorg

In de zorg zijn er veel factoren die kunnen bijdragen aan emotionele en fysieke (over)belasting. Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

• Wisselende diensten op onregelmatige tijden (nachtdiensten, avonddiensten, weekenddiensten).
• De doelgroep waarmee gewerkt wordt: Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van agressie naar zorgverleners, maar ook van cliënten die emotioneel uitputtend kunnen zijn doordat zij kampen met zware problematiek die hulpverleners niet koud laat. Zoals bijvoorbeeld een psychiatrische stoornis, dementie of zware handicaps.
• Fysieke overbelasting doordat er wordt gewerkt met mensen met een lichamelijke handicap of zieke mensen. Hiervoor zijn allerlei hulpmiddelen beschikbaar zoals een tillift, rijdende bedden e.d., maar alsnog kan het werk fysiek zwaar zijn.
• Administratieve taken kunnen het werk zwaarder maken. Elk contact met cliënten moet worden gerapporteerd, er moeten plannen worden geschreven. Niet elke hulpverlener is hierover enthousiast omdat hulpverleners het werk voornamelijk kiezen vanwege het contact met de cliënt.
• De verantwoordelijkheid die je draagt als hulpverlener kan bijdragen aan de emotionele (over)belasting. Soms moet je als hulpverlener beslissingen maken die moeilijk zijn en sta je voor ethische dilemma’s. Ook dit kan problemen opleveren bij het grenzen aangeven in de zorg.
• Elke cliënt ervaart de ontvangen zorg anders. De cliënt en diens familieleden zijn soms ook ontevreden met zorg die ze ontvangen. Ook dit zorgt voor emotionele (over)belasting.
• Crisissituaties waarbij je stand-by moet staan als achterwacht: Hulpverleners kunnen soms als achterwacht moeten fungeren en moeten dan plotseling naar hun werk om een crisis te beslechten.
• Tot slot zijn er helaas de zorg cowboys die vooral geld willen verdienen. Zij gaan niet altijd even goed met hun personeel om. Ook dit kan zorgen voor (over)belasting.

Grenzen aangeven in de zorg is dus hard nodig, want bovengenoemde situaties kunnen tot resultaat hebben dat je als hulpverlener overbelast raakt en je werkplezier kwijt raakt.

Waarom grenzen aangeven in de zorg moeilijk is

Grenzen aangeven in de zorg is niet altijd even makkelijk. Dit komt doordat hulpverleners over het algemeen zorg verlenen omdat ze er graag zijn voor hun cliënten. Als je dan wat langer moet blijven omdat een cliënt je nodig heeft, of als die ene collega die dienst niet kan draaien en de cliënten dan zonder begeleiding zitten, dan zet je je beste beentje voor en ga je dus nog even door. Sommige mensen zijn vatbaarder voor overbelasting. Voor hen is grenzen aangeven in de zorg nog lastiger. Je bent vaak vatbaarder voor bijvoorbeeld een burn-out als je perfectionistisch bent en graag alles goed wil doen. Of een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebt. Als daar dan nog persoonlijke omstandigheden bijkomen zoals het verlies van een dierbare of een stressvolle verhuizing, dan kan het allemaal even teveel worden.

Tips voor het aangeven van grenzen

Er zijn allerlei tips denkbaar waardoor grenzen aangeven in de zorg makkelijker wordt. Een aantal tips kunnen bijvoorbeeld zijn:

• Ken jezelf: Weet wat jij nodig hebt om goed in balans te blijven: Op welke momenten kun jij het beste werken en op welke momenten heb je rust nodig? En hoeveel rust heb jij nodig? Hoe kom jij tot rust? Breng dit in kaart voor jezelf.
• Schep duidelijke verwachtingen: Communiceer vanaf het moment dat je ergens wordt aangenomen duidelijk wat je wel en niet doet. Dan kun je daar later altijd op terugkomen en hoef je niet telkens jezelf uit te leggen. Dat scheelt tijd en energie. Geef bijvoorbeeld bij je contractgesprek aan dat je bepaalde vakantieweken niet kunt werken. Of dat je op een bepaalde feestdag vrij wil zijn. Als dit niet kan, overweeg dan voor jezelf of je hierin een compromis kunt sluiten en stel iets anders voor ter compensatie.
• Ziek is ziek: Meld jezelf ziek als je ziek bent en ziek goed uit, dan houd je het het langste vol.
• Als je een grens aangeeft, leg dan niet teveel uit. Hoe meer informatie en uitleg je geeft hoe meer anderen daarop in kunnen gaan. Door alleen aan te geven wat nodig is wordt grenzen aangeven in de zorg makkelijker.
• Houd je aan je werktijden en ga niet overwerken als het niet echt nodig is.
• Wees ook naar cliënten toe duidelijk over wat je van hen verwacht. Als cliënten agressief zijn, volg dan het agressieprotocol. Dit behoort tot het beleid van zorginstellingen. Kies voor je veiligheid. Vraag naar het protocol bij je werkgever.
• Werk je met een complexe doelgroep waarbij agressie een mogelijkheid is? Vraag dan aan je werkgever om cursussen of bijscholingen omtrent dit onderwerp, desnoods een e-learning of informatie online. Zo ben je beter voorbereid op dit soort situaties.
• Maak van je hart geen moordkuil. Als er iets heftigs is gebeurd op je werk, praat er dan over met collega’s. Of vraag een gesprek aan met je leidinggevende of de vertrouwenspersoon om je hart te luchten.

We hopen dat dit artikel je heeft geholpen met het grenzen aangeven in de zorg. Als je zelf tips hebt, deel die dan vooral met je collega’s. Zo kun je elkaar helpen.