Financieringsopties voor leveren van dagbesteding

Wie dagbesteding wil aanbieden, heeft een passende en duurzame financieringsvorm nodig. De financiering kan lopen via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet, de Wet langdurige zorg (Wlz) of een persoonsgebonden budget (pgb). Welke route van toepassing is, hangt af van de doelgroep, de indicatie van de cliënt en de manier waarop de dagbesteding is georganiseerd.

Naast structurele zorgfinanciering kunnen fondsen, subsidies, sponsoring en crowdfunding worden ingezet voor aanvullende activiteiten of investeringen. Deze bronnen zijn meestal niet geschikt om de volledige reguliere exploitatie te financieren.

In dit artikel lees je welke financieringsopties er zijn, welke eisen daarbij horen en waar je als dagbestedingsorganisatie rekening mee moet houden.

Hoe wordt dagbesteding gefinancierd?

Dagbesteding kan vanuit verschillende wetten worden bekostigd:

• de Wmo voor volwassenen die ondersteuning nodig hebben bij zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie;
• de Jeugdwet voor jeugdigen die jeugdhulp nodig hebben;
• de Wlz voor mensen die blijvend intensieve zorg of permanent toezicht in de nabijheid nodig hebben;
• een pgb waarmee een cliënt of vertegenwoordiger zelf passende ondersteuning inkoopt.

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor ondersteuning vanuit de Wmo en voor jeugdhulp vanuit de Jeugdwet. Voor toegang tot de Wlz is een indicatiebesluit van het Centrum Indicatiestelling Zorg nodig.

1. Gemeentelijke contractering vanuit de Wmo

Voor volwassenen wordt dagbesteding vaak gefinancierd vanuit de Wmo. De gemeente onderzoekt welke ondersteuning iemand nodig heeft en kan vervolgens een algemene voorziening of maatwerkvoorziening toekennen.

Als aanbieder kun je Wmo-dagbesteding leveren wanneer je bijvoorbeeld:

• een contract met een gemeente of regionale inkooporganisatie hebt;
• bent toegelaten via een Open House-procedure;
• als onderaannemer werkt voor een gecontracteerde zorgaanbieder;
• ondersteuning levert aan een cliënt met een Wmo-pgb.

Gemeenten stellen hun eigen inkoop- en kwaliteitseisen vast. Een aanbieder moet daarom per gemeente of regio controleren welke toelatingsprocedure, tarieven, productcodes en verantwoordingsvoorwaarden gelden.

Lees ook een aanbesteding krijgen als zorginstelling.

2. Financiering vanuit de Jeugdwet

Dagbesteding voor jeugdigen kan onderdeel zijn van jeugdhulp. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van deze hulp en bepalen hoe zij deze regionaal of lokaal inkopen.

Een jeugdhulpaanbieder kan inkomsten ontvangen via:

• gemeentelijke contracten;
• regionale aanbestedingen;
• onderaannemerschap;
• een persoonsgebonden budget;
• specifieke project- of innovatiesubsidies.

Voor jeugdhulp gelden doorgaans aanvullende eisen rond deskundigheid, veiligheid, rapportage, cliëntparticipatie en samenwerking met ouders, verwijzers en ketenpartners.

3. Financiering van dagbesteding vanuit de Wlz

Dagbesteding kan ook onderdeel zijn van Wlz-zorg. De Wlz is bedoeld voor mensen die blijvend intensieve zorg nodig hebben, waarbij permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid noodzakelijk is. Het CIZ beoordeelt of iemand toegang krijgt tot de Wlz.

De uitvoering van Wlz-zorg loopt via het zorgkantoor. De cliënt kan de zorg, afhankelijk van de situatie en geldende voorwaarden, ontvangen via verschillende leveringsvormen, zoals zorg in natura, een volledig pakket thuis, een modulair pakket thuis of een pgb.

Voor een dagbestedingsaanbieder zijn verschillende constructies mogelijk:

• rechtstreeks gecontracteerd zijn door een zorgkantoor;
• als onderaannemer werken voor een Wlz-aanbieder;
• dagbesteding leveren vanuit een modulair pakket thuis;
• ondersteuning bieden aan een cliënt met een Wlz-pgb.

Binnen de Wlz wordt begeleiding in dagdelen ook aangeduid als dagbesteding of BG-groep. Deze prestatie kan meer omvatten dan alleen activiteiten; noodzakelijke begeleiding, persoonlijke verzorging en bepaalde ondersteuning tijdens de dagbesteding kunnen onderdeel zijn van het integrale pakket.

4. Dagbesteding leveren via een pgb

Met een persoonsgebonden budget kan een budgethouder zelf zorg en ondersteuning inkopen bij een passende aanbieder. Een pgb kan worden toegekend vanuit onder meer de Wmo, Jeugdwet of Wlz.

Werken met pgb-financiering vraagt om duidelijke afspraken. De budgethouder en zorgverlener leggen de afspraken over de zorg en betaling vast in een zorgovereenkomst. De SVB ondersteunt de uitvoering van het trekkingsrecht en de betalingen.

Als dagbestedingsaanbieder moet je onder andere zorgen voor:

• een duidelijke zorgbeschrijving;
• een passende zorgovereenkomst;
• transparante tarieven;
• aantoonbaar geleverde ondersteuning;
• correcte declaraties;
• rapportages en evaluaties;
• aansluiting op de doelen uit het ondersteunings- of zorgplan.

Een pgb betekent niet dat er geen kwaliteitseisen gelden. De budgetverstrekker kan beoordelen of de ondersteuning veilig, passend, doeltreffend en doelmatig wordt geleverd.

5. Subsidies voor dagbesteding

Gemeenten, provincies en landelijke organisaties kunnen subsidies beschikbaar stellen voor projecten die maatschappelijke participatie, preventie, inclusie of innovatie stimuleren.

Denk bijvoorbeeld aan subsidies voor:

• vernieuwende vormen van dagbesteding;
• arbeidsparticipatie;
• eenzaamheidsbestrijding;
• ondersteuning van mantelzorgers;
• inclusieve activiteiten;
• samenwerking in de wijk;
• opleiding van medewerkers of vrijwilligers;
• duurzaamheid en aanpassing van een locatie.

Een subsidie verschilt van reguliere zorginkoop. Subsidies zijn vaak tijdelijk, projectgebonden en gekoppeld aan concrete doelstellingen en verantwoordingsvoorwaarden.

Een subsidieaanvraag bevat meestal:

• een projectplan;
• een duidelijke doelgroepomschrijving;
• meetbare doelstellingen;
• een begroting;
• een activiteitenplanning;
• een beschrijving van de maatschappelijke impact;
• een plan voor evaluatie en verantwoording.

6. Fondsen en stichtingen

Fondsen en maatschappelijke stichtingen kunnen aanvullende middelen beschikbaar stellen voor projecten die niet volledig uit reguliere zorgtarieven kunnen worden betaald.

Denk aan financiering voor:

• een ontmoetingsruimte;
• tuin- of natuurprojecten;
• creatieve werkplaatsen;
• sportmaterialen;
• digitale vaardigheden;
• vervoersmiddelen;
• sociale of culturele activiteiten.

Fondsen financieren doorgaans liever een afgebakend project dan structurele personeels-, huur- of exploitatiekosten. Een overtuigende aanvraag maakt daarom duidelijk welk probleem wordt opgelost, wie daarvan profiteert en welk resultaat wordt verwacht.

7. Sponsoring en donaties

Lokale bedrijven, maatschappelijke organisaties en particulieren kunnen bijdragen met geld, materialen, kennis of vrijwilligersuren.

Sponsoring kan worden ingezet voor:

• materialen en gereedschap;
• inrichting van activiteitenruimtes;
• evenementen;
• vervoer;
• uitstapjes;
• extra recreatieve activiteiten.

Maak bij sponsoring duidelijke afspraken over de bestemming van de bijdrage, communicatie, tegenprestaties en mogelijke belangenverstrengeling. De onafhankelijkheid en het welzijn van cliënten moeten altijd vooropstaan.

8. Crowdfunding voor een concreet project

Crowdfunding kan geschikt zijn voor een herkenbaar, concreet en aansprekend doel. Denk aan de aanschaf van een rolstoelbus, de aanleg van een moestuin of de inrichting van een creatieve werkplaats.

Een effectieve crowdfundingcampagne bevat:

• een concreet financieringsdoel;
• een transparante begroting;
• een duidelijke einddatum;
• een herkenbaar verhaal;
• informatie over de maatschappelijke impact;
• regelmatige updates over de voortgang.

Crowdfunding is meestal geen stabiele basis voor structurele personeels- en huisvestingskosten. Het is vooral een aanvullende financieringsvorm voor eenmalige investeringen.

9. Samenwerken met andere organisaties

Samenwerking kan zowel nieuwe inkomsten opleveren als kosten verlagen. Een dagbestedingsorganisatie kan bijvoorbeeld samenwerken met:

• gemeenten en welzijnsorganisaties;
• onderwijsinstellingen;
• werkgevers en sociale ondernemingen;
• zorginstellingen;
• buurthuizen;
• sport- en cultuurorganisaties;
• boerderijen of lokale ondernemers.

Mogelijke samenwerkingsvormen zijn:

• gezamenlijk gebruik van een locatie;
• gedeelde faciliteiten;
• onderaannemerschap;
• gezamenlijke scholing;
• gecombineerde subsidieaanvragen;
• doorstroom naar opleiding, vrijwilligerswerk of betaald werk.

Leg bij een samenwerking verantwoordelijkheden, privacyafspraken, tarieven, aansprakelijkheid en kwaliteitsbewaking schriftelijk vast.

Hoe zit het met de eigen bijdrage?

Voor bepaalde ondersteuning vanuit de Wmo of Wlz kan de cliënt een wettelijke eigen bijdrage betalen. Deze bijdrage wordt doorgaans vastgesteld en geïnd door het CAK, niet door de dagbestedingsorganisatie zelf. Voor Wmo-dagbesteding ontvangt de cliënt de factuur van het CAK. De berekening en voorwaarden kunnen verschillen per wet en persoonlijke situatie.

Een aanbieder moet daarom terughoudend zijn met het zelf vragen van verplichte bijdragen boven op de gefinancierde ondersteuning. Controleer altijd:

• welke kosten al in het tarief zijn opgenomen;
• welke aanvullende bijdrage contractueel is toegestaan;
• welke activiteiten vrijwillig en aanvullend zijn;
• hoe transparant over eventuele kosten wordt gecommuniceerd.

Voor Wlz-dagbesteding kunnen onderdelen zoals noodzakelijke persoonlijke verzorging, begeleiding en maaltijden op gebruikelijke tijdstippen al deel uitmaken van de prestatie. Daarvoor mag niet zonder meer een afzonderlijke bijdrage aan de cliënt worden gevraagd.

Zorg in natura of pgb: wat is het verschil voor aanbieders?

Zorg in natura

Bij zorg in natura heeft de aanbieder meestal een contract met de gemeente, het zorgkantoor of een gecontracteerde hoofdaannemer.

Voordelen zijn:

• een voorspelbaardere instroom;
• duidelijk vastgelegde tarieven;
• structurelere samenwerking met verwijzers;
• minder afhankelijkheid van individuele budgethouders.

Daar staan vaak uitgebreide eisen tegenover rond registratie, declaratie, wachttijden, personeel, kwaliteit en verantwoording.

Persoonsgebonden budget

Bij pgb-financiering maakt de aanbieder afspraken met de individuele budgethouder of vertegenwoordiger.

Voordelen kunnen zijn:

• meer ruimte voor maatwerk;
• directe aansluiting op de keuze van de cliënt;
• geen volledig gemeentelijk of Wlz-contract nodig.

Daartegenover staan individuele zorgovereenkomsten, administratieve verplichtingen en het risico dat een pgb wordt gewijzigd, beëindigd of niet toereikend blijkt.

Welke financieringsvorm past bij jouw dagbesteding?

De juiste financieringsmix hangt samen met de doelgroep en het zorgaanbod.

Breng daarom eerst in kaart:

• Welke doelgroep begeleid je?
• Vanuit welke wet ontvangen cliënten ondersteuning?
• Welke indicaties of beschikkingen zijn nodig?
• Wil je zorg in natura, pgb-zorg of beide leveren?
• Welke gemeenten of zorgkantoren zijn relevant?
• Welke kwaliteitseisen gelden voor toelating?
• Welke kosten zijn wel en niet in het tarief opgenomen?
• Hoeveel werkkapitaal is nodig voordat declaraties worden betaald?

Voorkom dat je activiteiten start zonder duidelijkheid over de financieringsroute. Een inhoudelijk sterk zorgaanbod is niet automatisch declareerbaar.

Maak een realistische begroting

Een financieel gezonde dagbestedingsorganisatie kijkt niet alleen naar het tarief per cliënt of dagdeel. Ook indirecte en niet-declarabele kosten moeten worden meegenomen.

Denk aan:

• personeelskosten en werkgeverslasten;
• voorbereiding en rapportage;
• huisvesting;
• vervoer;
• materialen;
• maaltijden;
• ICT en cliëntdossiers;
• verzekeringen;
• scholing;
• administratie;
• kwaliteitsbeleid;
• ziekteverzuim;
• lege plaatsen en wisselende bezetting;
• accountants- en advieskosten;
• reserves voor onverwachte uitgaven.

Bereken daarnaast hoeveel cliënten of dagdelen nodig zijn om alle vaste en variabele kosten te dekken.

Kwaliteit als voorwaarde voor financiering

Gemeenten, zorgkantoren, hoofdaannemers en budgethouders willen kunnen beoordelen of de dagbesteding veilig, professioneel en doelgericht wordt aangeboden.

Een organisatie moet daarom onder meer aandacht besteden aan:

• een duidelijke doelgroep en toelatingsprocedure;
• zorg- of ondersteuningsplannen;
• gekwalificeerd personeel;
• rapportage en evaluatie;
• veiligheid en incidentmanagement;
• privacy en informatiebeveiliging;
• klachten en medezeggenschap;
• continuïteit;
• resultaten en kwaliteitsverbetering.

Lees ook zorgbeleid, kwaliteitsbeleid zorg: wat moet je regelen en interne audits zorg.

Veelgemaakte fouten bij de financiering van dagbesteding

Veelvoorkomende fouten zijn:

• zorgverzekeraars en zorgkantoren met elkaar verwarren;
• ervan uitgaan dat iedere cliënt vanuit dezelfde wet wordt gefinancierd;
• starten zonder contract, beschikking of goedgekeurde zorgovereenkomst;
• alleen directe begeleidingsuren begroten;
• vervoer en indirecte uren vergeten;
• structurele kosten afhankelijk maken van tijdelijke subsidies;
• aannemen dat de aanbieder zelf de wettelijke eigen bijdrage int;
• onvoldoende rekening houden met rapportage- en kwaliteitseisen;
• activiteiten aanbieden die niet binnen de afgesproken prestatie vallen.

Een goede voorbereiding voorkomt dat geleverde ondersteuning later niet of slechts gedeeltelijk kan worden gedeclareerd.

Hoe Zorgly helpt bij dagbesteding

Voor gemeentelijke contractering, onderaannemerschap en samenwerking met zorgkantoren moet een dagbestedingsorganisatie kunnen aantonen dat beleid, kwaliteit en werkprocessen op orde zijn.

Zorgly ondersteunt dagbestedingsorganisaties met praktisch toepasbare beleidsdocumenten, protocollen, formats en kwaliteitshandboeken. Daarmee kun je onder andere vastleggen:

• voor welke doelgroep de dagbesteding bedoeld is;
• hoe cliënten worden toegelaten en begeleid;
• hoe doelen en resultaten worden geëvalueerd;
• welke deskundigheid medewerkers nodig hebben;
• hoe veiligheid en incidenten worden beheerst;
• hoe privacy en dossiervorming zijn geregeld;
• hoe de organisatie werkt aan kwaliteitsverbetering.

Hierdoor beschik je over een professionele basis voor gesprekken met gemeenten, hoofdaannemers, zorgkantoren en andere samenwerkingspartners.

Bekijk ook voordelen Zorgly en het gratis beleids-ebook.

Conclusie

De belangrijkste financieringsopties voor dagbesteding zijn gemeentelijke contractering vanuit de Wmo of Jeugdwet, Wlz-financiering via het zorgkantoor en ondersteuning vanuit een pgb. Fondsen, subsidies, sponsoring en crowdfunding kunnen aanvullende projecten mogelijk maken, maar bieden meestal geen structurele basis voor de volledige exploitatie.

Welke financieringsvorm geschikt is, hangt af van de doelgroep, indicaties, regionale inkoop en de organisatievorm. Door vooraf de financieringsroute, tarieven, kwaliteitseisen en werkelijke kosten te onderzoeken, bouw je aan een dagbestedingsorganisatie die zowel inhoudelijk als financieel duurzaam is.

Veelgestelde vragen over financiering van dagbesteding