Beschermd en begeleid wonen is een complex en belangrijk onderdeel van de zorg voor kwetsbare doelgroepen. Het gaat om mensen die naast psychische problemen vaak ook te maken hebben met andere uitdagingen, zoals verslavingen en chronische aandoeningen. Deze complexiteit maakt het noodzakelijk dat de kwaliteit van zorg hoog is en dat er goed toezicht wordt gehouden. In dit artikel bespreken we de bevindingen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de Wmo-toezichthouders over beschermd wonen en de meerwaarde van gezamenlijk toezicht.
Kwaliteit en veiligheid van beschermd en begeleid wonen
De IGJ en Wmo-toezichthouders voerden toezichtbezoeken uit bij tien zorgaanbieders van beschermd en begeleid wonen. Deze bezoeken hadden als doel de kwaliteit en veiligheid van de zorg te beoordelen. Over het algemeen scoorden de zorgaanbieders positief op vier thema’s:
1. Persoonsgerichte zorg
2. Deskundigheid van zorgverleners
3. Sturen op kwaliteit en veiligheid
4. Medicatieveiligheid
Een belangrijke positieve bevinding was dat zorgaanbieders de cliënt centraal stellen. Ze onderzoeken of een persoon past binnen hun voorziening en zoeken vervolgens naar de juiste indicatie en financiering. Echter, er zijn ook verbeterpunten, zoals de noodzaak voor deskundige zorgverleners en een betere afstemming met andere zorgaanbieders.
Zorgen over beschermd en begeleid wonen
Ondanks de positieve bevindingen, blijven er zorgen over beschermd en begeleid wonen. Een groot probleem is dat de zorgzwaarte de afgelopen jaren sterk is toegenomen. Zorgaanbieders hebben te maken met meer mensen met complexe problemen dan vijf jaar geleden. Dit komt mede door de ‘ambulantisering’ van de geestelijke gezondheidszorg (ggz), waarbij meer mensen buiten instellingen worden behandeld.
Een ander probleem is de onzichtbaarheid van wat er achter de voordeur gebeurt, vooral bij kleinschalige zorgaanbieders. Het is belangrijk dat zorgverleners verschillende deskundigheden in huis hebben om de diverse hulpvragen te kunnen beantwoorden. Daarnaast moeten zorgaanbieders bekend zijn met verschillende wetten en omgaan met verschillende overheden en toezichthouders, wat een uitdaging kan zijn voor kleinere organisaties.
Samenwerking tussen IGJ en Wmo-toezichthouders
De samenwerking tussen de IGJ en de Wmo-toezichthouders voor beschermd en begeleid wonen blijkt zeer vruchtbaar te zijn. Door gezamenlijk toezicht uit te voeren, kunnen ze elkaar aanvullen en versterken. Dit gezamenlijke toezicht vermindert ook de last voor zorgaanbieders, omdat zij nu één bezoek krijgen in plaats van twee afzonderlijke bezoeken. De belangrijkste lessen en voordelen van dit gezamenlijke toezicht zijn samengevat in een factsheet.
Misstanden bij beschermd en begeleid wonen
Helaas zijn er ook misstanden bij beschermd en begeleid wonen. Jaarlijks zijn naar schatting rond de 2300 kwetsbare mensen slachtoffer van fraude en zorgverwaarlozing bij zorgaanbieders. Deze aanbieders maken misbruik van mensen met psychische problemen, verstandelijke beperkingen of verslavingen. Er worden onveilige situaties gecreëerd, zorg wordt onvoldoende geleverd en cliënten worden soms zelfs mishandeld. Er is sprake van fraude waarbij meer zorg wordt gedeclareerd dan geleverd, en cliënten moeten vaak hun bankpassen of DigiD’s afstaan.
Het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) heeft aanbevelingen gedaan om deze problemen aan te pakken. Deze omvatten strengere opleidingseisen voor zorgverleners, betere kwaliteitscriteria en verbeterde mogelijkheden voor toezicht en samenwerking tussen verschillende instanties.
Conclusie
Beschermd en begeleid wonen is van cruciaal belang voor kwetsbare doelgroepen. Het waarborgen van de kwaliteit en veiligheid van deze zorg vraagt om effectief toezicht en samenwerking tussen verschillende toezichthoudende instanties. Ondanks de positieve bevindingen uit toezichtbezoeken zijn er nog steeds uitdagingen en misstanden die aandacht vereisen. Het is essentieel dat zorgaanbieders blijven investeren in deskundigheid en samenwerking om de best mogelijke zorg te bieden aan deze kwetsbare groepen. Zorgly biedt beleid voor begeleid wonen instellingen om kwaliteit te ondersteunen.
