Financieringsopties voor een gezinshuis

Een gezinshuis financieren kan op verschillende manieren. De meest voorkomende route loopt via de Jeugdwet, waarbij de gemeente financieel verantwoordelijk is voor jeugdhulp. Daarnaast kun je te maken krijgen met een hoofdaannemer, franchiseorganisatie, onderaanneming, pgb, eigen middelen of leningen.

De juiste financieringsvorm hangt af van je organisatievorm, doelgroep, contracten, gemeente, zorgzwaarte en de afspraken met verwijzers of hoofdaannemers. Er is dus niet één standaardmodel dat voor elk gezinshuis geldt.

Voor gezinshuizen is vooral belangrijk dat de financiering past bij de werkelijke kosten van professionele gezinshuiszorg: opvoeding, begeleiding, huisvesting, vervoer, ondersteuning, beleid, dossiervorming, kwaliteit en reserveringen. 

De VNG beschrijft dat de handreiking tariefstelling gezinshuiszorg gemeenten, jeugdhulpinstellingen en gezinshuizen helpt om in gesprek te gaan over passende jeugdhulp en het tarief dat daarbij hoort.

Wie betaalt een gezinshuis?

Gezinshuiszorg valt meestal onder jeugdhulp. Dat betekent dat de gemeente verantwoordelijk is voor de financiering. Welke gemeente precies betaalt, wordt bepaald door het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet.

De VNG geeft aan dat het woonplaatsbeginsel regelt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor jeugdhulp en welke gemeente de hulp betaalt. Sinds 1 januari 2022 geldt het nieuwe woonplaatsbeginsel Jeugd.

Dat betekent dat de betalende gemeente niet altijd de gemeente is waar het gezinshuis staat. Bij verblijf, verhuizing of eerdere plaatsing moet worden gekeken welke gemeente volgens het woonplaatsbeginsel verantwoordelijk is. Lees aanvullend over het woonplaatsbeginsel Jeugdwet.

In de praktijk loopt de betaling vaak via:

Voor startende gezinshuizen is vooral de vraag belangrijk: wie contracteert, wie declareert en wie draagt de verantwoordelijkheid voor kwaliteit? Dit raakt ook aan vergunning gezinshuis en gezinshuis starten.

Gemeentelijke financiering via de Jeugdwet

De meest gebruikelijke financieringsroute voor een gezinshuis is via de Jeugdwet. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor jeugdhulp en kopen deze zorg in via contracten, jeugdregio’s, open house-constructies, aanbestedingen of via gecontracteerde hoofdaannemers. Lees ook over aanbesteding en inkoop.

Bij gemeentelijke financiering moet je rekening houden met contracteisen. Gemeenten of regio’s kunnen eisen stellen aan:

• doelgroep en zorgzwaarte;
• kwaliteit en veiligheid;
• opleiding en deskundigheid;
• SKJ- of BIG-geregistreerde ondersteuning;
• VOG’s en screening;
• dossiervorming;
• meldcode;
• incidentenbeleid;
• tarieven en verantwoording;
• rapportages en evaluaties.

De locatie van het gezinshuis bepaalt niet automatisch welke gemeente betaalt. Het woonplaatsbeginsel blijft leidend.

Vergoeding per kind: hoe wordt het tarief bepaald?

Een gezinshuis ontvangt meestal een vergoeding per geplaatst kind of jongere. Dat kan een etmaaltarief of maandtarief zijn. De hoogte verschilt per regio, zorgzwaarte, contractvorm en organisatievorm.

De vergoeding moet niet alleen directe kosten dekken, zoals voeding, kleding en schoolspullen. Ook professionele opvoeding, begeleiding, huisvesting, vervoer, beleid, administratie, supervisie, kwaliteitsborging en reserveringen horen in de begroting thuis.

Jeugdzorg Nederland benoemt dat de handreiking tariefstelling gezinshuiszorg bouwstenen bevat die helpen bij de inkoop van gezinshuiszorg. De bijbehorende rekenmodule maakt inzichtelijk wat een passende tariefstelling kan zijn op basis van doelgroep en zorgzwaarte.

Belangrijke tariefonderdelen zijn:

Hoofdaannemer of onderaanneming

Veel gezinshuizen starten niet direct met een eigen contract bij gemeenten, maar werken via een bestaande jeugdhulporganisatie. Die organisatie is dan vaak hoofdaannemer en maakt afspraken met de gemeente.

Dit kan voordelen hebben. Je krijgt ondersteuning bij contractering, plaatsingen, gedragswetenschappelijke begeleiding, administratie en kwaliteit. Tegelijk lever je vaak een deel van de vergoeding in voor overhead of ondersteuning.

Let goed op afspraken over:

• welk deel van het tarief naar het gezinshuis gaat;
• welke ondersteuning de hoofdaannemer biedt;
• wie verantwoordelijk is voor kwaliteit en toezicht;
• wie betaalt voor scholing, vervoer of bijzondere kosten;
• hoe leegstand wordt opgevangen;
• wie contact onderhoudt met gemeente en verwijzers;
• hoe incidenten en klachten worden afgehandeld.

De IGJ benadrukt in haar analyse van gezinshuizen dat gemeenten bij plaatsing rekening moeten houden met de betrokkenheid van hoofdaannemer of franchiseorganisatie en dat gezinshuizen vooraf moeten voldoen aan de Kwaliteitscriteria Gezinshuizen.

Franchise als financierings- en organisatiemodel

Bij een franchiseconstructie sluit je je aan bij een formule of organisatie. Je werkt dan vaak onder een bestaande naam of werkwijze en krijgt ondersteuning bij opstart, beleid, contractering, administratie of kwaliteit.

Een franchiseconstructie kan aantrekkelijk zijn als je niet alles zelfstandig wilt regelen. Tegelijk is het belangrijk om te kijken naar de kosten, verplichtingen en mate van zelfstandigheid.

Let bij franchise op:

• instapkosten of maandelijkse afdracht;
• ondersteuning bij plaatsingen;
• toegang tot contracten of netwerk;
• kwaliteitshandboek en werkwijze;
• scholing en begeleiding;
• vrijheid in bedrijfsvoering;
• exitvoorwaarden;
• aansprakelijkheid en verantwoordelijkheden.

Franchise is dus geen “gratis financiering”, maar een organisatiemodel waarbij ondersteuning en kosten tegen elkaar moeten worden afgewogen.

Pgb als financieringsoptie

In sommige situaties kan gezinshuiszorg via een persoonsgebonden budget worden betaald. Dan koopt de jeugdige of vertegenwoordiger zelf zorg in. Deze route vraagt om goede afspraken, heldere zorgovereenkomsten en verantwoording.

Pgb is niet voor elk gezinshuis of elke plaatsing passend. Gemeenten stellen voorwaarden aan het pgb en beoordelen of de zorg passend, veilig en verantwoord kan worden ingekocht.

Let bij pgb op:

• duidelijke zorgovereenkomst;
• tarieven en uren;
• verantwoording richting gemeente of SVB;
• kwaliteitseisen;
• continuïteit van zorg;
• risico op administratieve druk;
• afhankelijkheid van individuele budgetten.

Voor structurele gezinshuiszorg is gemeentelijke contractering of samenwerking met een hoofdaannemer vaak stabieler.

Subsidies en fondsen

Subsidies en fondsen kunnen helpen bij specifieke onderdelen, zoals inrichting, innovatie, scholing, buurtprojecten of aanvullende activiteiten. Ze zijn meestal geen structurele basis voor gezinshuiszorg.

Gebruik subsidies en fondsen dus vooral als aanvulling, niet als primaire financiering voor dagelijkse zorg, personeel of huisvesting.

Mogelijke toepassingen zijn:

• inrichting of aanpassing van ruimtes;
• activiteiten voor kinderen;
• scholing of deskundigheidsbevordering;
• innovatieprojecten;
• samenwerking in de wijk;
• extra ondersteuning rond participatie of ontwikkeling.

Controleer altijd goed of de subsidie past bij je doel, doelgroep en rechtsvorm. Sommige fondsen financieren geen reguliere zorgkosten.

Eigen middelen en leningen

Sommige gezinshuizen gebruiken eigen middelen of een lening voor de opstart. Denk aan aankoop of verbouwing van een woning, inrichting, tijdelijke leegstand, advieskosten of opstartkosten.

Dit kan vrijheid geven, maar brengt ook risico’s met zich mee. Je moet zeker weten dat de verwachte inkomsten realistisch zijn en dat contractering, plaatsingen en tarieven voldoende zekerheid bieden.

Bespreek grotere investeringen altijd met een boekhouder, financieel adviseur of fiscalist. Let vooral op:

• haalbaarheid van de begroting;
• risico bij leegstand;
• fiscale gevolgen;
• privé-aansprakelijkheid;
• hypotheek- of huurvoorwaarden;
• verzekeringen;
• scheiding tussen privé en organisatie;
• reserveringen voor tegenvallers.

Welke kosten moet je meenemen in je financieringsplan?

Een financieringsplan voor een gezinshuis moet verder gaan dan alleen inkomsten per kind. Neem ook vaste lasten, risico’s en kwaliteitskosten mee.

Belangrijke kostenposten zijn:

• inkomen of vergoeding gezinshuisouders;
• directe kosten per kind;
• huisvesting en onderhoud;
• energie en gemeentelijke lasten;
• vervoer;
• verzekeringen;
• boekhouding en administratie;
• beleid en kwaliteitsmanagement;
• scholing, intervisie en supervisie;
• gedragswetenschappelijke ondersteuning;
• klachtenregeling en meldcode;
• keurmerk of audits;
• leegstand en onvoorziene kosten.

Het Ketenbureau i-Sociaal Domein geeft aan dat de handreiking en rekenmodule inzicht geven in objectivering en helpen om het gesprek te voeren over passende jeugdhulp en het tarief dat dit mogelijk maakt.

Kwaliteit als onderdeel van financiering

Kwaliteit is geen bijzaak in de begroting. Een gezinshuis moet kunnen aantonen dat de zorg professioneel, veilig en verantwoord is georganiseerd.

De landelijke Kwaliteitscriteria Gezinshuizen beschrijven kenmerken van een goed gezinshuis en geven duidelijkheid over normen, richtlijnen en verwachtingen.

Kosten voor kwaliteit kunnen bijvoorbeeld gaan over:

• kwaliteitshandboek;
• hulpverleningsplannen;
• dossiervorming;
• incidentenregistratie;
• meldcode;
• klachtenregeling;
• privacybeleid;
• evaluaties;
• interne audits;
• scholing;
• supervisie;
• ondersteuning door deskundigen.

Wie deze kosten niet meeneemt, loopt het risico dat het tarief op papier voldoende lijkt, maar in de praktijk niet dekkend is.

Hoe Zorgly kan helpen

Zorgly helpt gezinshuizen om de beleidsmatige en organisatorische basis professioneel in te richten. Dat is belangrijk bij financiering, omdat gemeenten, hoofdaannemers en franchiseorganisaties willen zien dat kwaliteit, veiligheid en verantwoording op orde zijn.

Zorgly ondersteunt met:

• kwaliteitshandboek voor gezinshuizen;
• beleid en protocollen;
• meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;
• incidentenbeleid;
• klachtenregeling;
• privacybeleid;
• VOG- en personeelsbeleid;
• formats voor hulpverleningsplannen en evaluaties;
• interne audits;
• voorbereiding op contractering of keurmerk;
• praktische borging van kwaliteit in de dagelijkse zorg.

Zo helpt Zorgly om kwaliteit aantoonbaar te maken richting gemeenten, hoofdaannemers, ouders, verwijzers en toezichthouders. Dat maakt gesprekken over financiering, tarieven en contractering sterker.

Veelgemaakte fouten bij financiering van een gezinshuis

Alleen kijken naar vergoeding per kind

De vergoeding per kind is niet hetzelfde als winst of inkomen. Uit dit bedrag moeten ook huisvesting, vervoer, beleid, ondersteuning, administratie en risico’s worden betaald. 

Subsidies zien als structurele financiering

Subsidies kunnen helpen bij specifieke projecten, maar zijn meestal geen stabiele basis voor dagelijkse gezinshuiszorg.

Geen rekening houden met leegstand

Tussen plaatsingen kunnen inkomsten wegvallen, terwijl vaste kosten blijven doorlopen.

Onduidelijke afspraken met hoofdaannemer of franchiseorganisatie

Leg vast wie wat betaalt, wie verantwoordelijk is en welk deel van het tarief beschikbaar is voor het gezinshuis.

Kwaliteitskosten vergeten

Beleid, dossiervorming, audits, scholing en ondersteuning kosten tijd en geld. Neem dit mee in je begroting.

Conclusie

Een gezinshuis kan op verschillende manieren worden gefinancierd: via gemeente, hoofdaannemer, franchise, onderaanneming, pgb, subsidies, fondsen, eigen middelen of leningen. De meest voorkomende basis is financiering via de Jeugdwet, waarbij het woonplaatsbeginsel bepaalt welke gemeente financieel verantwoordelijk is.

Een goede financiering draait niet alleen om inkomsten per kind, maar om een realistische begroting. Daarin horen ook huisvesting, directe kindkosten, vervoer, ondersteuning, beleid, administratie, kwaliteit en reserveringen thuis.

Wie een gezinshuis wil starten of professionaliseren, doet er goed aan om financiering, contractering en kwaliteitsborging vanaf het begin samen uit te werken.

Wil je als gezinshuis sterker staan richting gemeente, hoofdaannemer of franchiseorganisatie? Zorgly helpt met kwaliteitshandboeken, beleid, formats, audits en praktische borging.

FAQ over financieringsopties voor een gezinshuis