In de jeugdzorg wordt geprobeerd de geslotenheid zoveel mogelijk terug te dringen en jeugdigen op te vangen in een omgeving die zoveel mogelijk op het normale gezinsleven lijkt. Denk aan een gezinshuis of pleeggezin. Toch zijn er jeugdigen voor wie dit niet is weggelegd. Een andere mogelijkheid is dan de open groep jeugdzorg. Maar voor wie is deze optie geschikt en waarom worden hier jeugdigen geplaatst?
Kenmerken open jeugdzorg
De open groep jeugd heeft een aantal kenmerken. Deze zijn meestal als volgt:
- Jeugdigen onder de 7 jaar worden over het algemeen niet op open jeugdzorg groepen geplaatst. Dit wordt niet wenselijk geacht volgens de richtlijnen jeugdhulp. Het kan helaas soms toch voorkomen, als de jeugdbescherming echt geen alternatief voor een bepaalde jeugdige kan vinden. Dit zijn uitzonderingen en vaak is zo’n plaatsing dan zo kort mogelijk, omdat jonge kinderen bij voorkeur in een gezinshuis of pleeggezin worden geplaatst;
- Jeugdigen kunnen in principe tot hun 18e, of, als zij onder de verlengde Jeugdwet vallen, tot hun 23e, in een open groep jeugd verblijven. Het is echter meestal zo dat jeugdigen vanaf 16 jaar doorstromen naar begeleid wonen organisaties;
- Binnen de open jeugdzorg instelling kan sprake zijn van verschillende groepen/locaties. Jeugdigen van eenzelfde leeftijd kunnen bij elkaar op een groep/locatie verblijven, of jeugdigen van verschillende leeftijden. Dit is afhankelijk van de indeling en visie van de organisatie;
- De open groep jeugd moet zich houden aan wet- en regelgeving die ook voor andere zorgaanbieders geldt;
- De manier waarop de zorgaanbieder voor de jeugdigen zorgt verschilt per organisatie. Ook de locaties kunnen sterk verschillen. Zo lijken sommige groepen op een zorgboerderij, en bevinden anderen zich in stedelijk gebied. Het kan zijn dat de groepen wat groter zijn (rond de acht kinderen per groep met bijvoorbeeld twee a drie begeleiders) of juist heel klein (twee kinderen met een begeleider). Dit hangt helemaal van de doelgroep af. Er zijn wat betreft groepsgrootte uiteraard wel richtlijnen en regels zoals de norm verantwoorde werktoedeling.
Open jeugdzorg als alternatief voor gesloten jeugdzorg
De gesloten jeugdzorg wordt steeds meer afgebouwd. Dit omdat deze vorm van jeugdzorg langdurige schadelijke gevolgen kan hebben voor jeugdigen. Daarom wordt er nu een steeds groter beroep gedaan op open jeugdzorg. Dit stelt de open jeugdzorg en dus ook de open groep jeugdzorg instellingen voor grote uitdagingen en hierover zijn dan ook zorgen bij de inspectie. Jeugdigen die uit de gesloten jeugdzorg komen hebben namelijk veel structuur en nabijheid nodig. Ook is er veel expertise voor nodig om hen te begeleiden. Deze expertise is niet altijd aanwezig. De instellingen waar zulke jeugdigen worden aangemeld doen er dan ook goed aan om te kijken of ze voldoende in huis hebben om zo’n jeugdige de zorg te geven die nodig is.
Open groep jeugd als alternatief voor gezinshuis of pleeggezin
Sommige jeugdigen hebben veel begeleiding nodig, soms ook ’s nachts. Zij kunnen voortdurend een beroep doen op de emotionele beschikbaarheid van een opvoeder. Dit kan voor gezinshuizen of pleeggezinnen teveel vragen, omdat zij jeugdigen in hun gezin opnemen en hierdoor nooit zelf een rust- of pauze moment hebben van het opvoeden. Dan kan open groep jeugdzorg een goed alternatief zijn. Belangrijk is wel dat er hier voldoende kwaliteit geboden wordt. Begeleiders moeten responsief en beschikbaar zijn. Ook moeten zij over de nodige expertise beschikken en ondersteund worden door professionals zoals een gedragswetenschapper.
Conclusie
Open jeugdzorg kan een mooi alternatief bieden voor zowel gesloten jeugdzorg als voor gezinshuizen en pleeggezinnen. Het is bedoeld voor jeugdigen met een intensieve begeleidingsbehoefte. Zeker als het gaat om jeugdigen die eerst in de gesloten jeugdzorg verbleven is het van belang dat de open groep jeugd over voldoende expertise beschikt. Daarnaast moet er voldoende structuur en nabijheid worden geboden. Op deze manier kan de open groep jeugdzorg een positieve bijdrage leveren aan de ontwikkeling en het opgroeien van jeugdigen die niet in een gezinsvorm terecht kunnen of doorstromen vanuit de gesloten jeugdzorg.
